verslavende drugs en drive systemen

Samenvatting

Op de hoofdpagina
Opiaten en liefde
Cocaïne en vechten
Amfetaminen en vluchten
Nicotine en voedsel
Benzodiazepines en slaap
Waar in de hersenen
Emoties
Besliscentrum
Leren
Beloning
Pijn
Gedrag
Oefening en training
Endocrinologie
Inwendige klokken
Genen
Stress
Korte termijn effecten
Lange termijn effecten
Effecten tussen systemen
Leeftijd en geslacht

Neuraal circuit
Drugsgebruik
Verslaving als lange termijnproces
Invloed van drugs op de emotionele ontwikkeling

Neuraal circuit

Bij de verschillende drugs zijn vooral de volgende verschijnselen en bijbehorende processen opgevallen.

Middel	verschijnsel	proces
Opiaten	craving	leren, bindingen leggen met de buitenwereld
	craving	anticipatie
	blijdschap; onthoudingsverschijnselen	emoties
	‘aging out of addiction’	leeftijdsgevoeligheid
Nicotine	kunstmatig energie krijgen	boodschappersfunctie
Nicotine	dikker worden bij staken gebruik	langetermijnaanpassing van endocriene systemen
Cocaine Amfetaminen	genetische verschillen in verslavingsgevoeligheid	invloed van genen
	geslachtsverschillen in verslavingsgevoeligheid	geslachtsverschillen in expressie van genetische aanleg
	reactie op stress	veranderingen in verslavingsgevoeligheid worden overgedragen aan nageslacht gedurende meerdere generaties
Slaapmiddelen	tijdstip behoefte aan slaappil	inwendige klokken en kalenders

Bij de verschillende drugs spelen al deze functionele processen in verschillende mate een rol. Deze processen samengevoegd leveren een volgend beeld van de betrokken neurale circuits op. Er treedt herhaling op gedurende het hele leven in een door interne klokken en kalenders bepaalde cadans.

cyclische werking hersenen

Drie processen verdienen extra toelichting.
1. Weging belang actie in het besliscentrum. Biologisch onderzoek toont aan dat in deze hersengebieden precieze afweging plaats vindt tussen gedragsalternatieven. Zo wordt door een vogel via dit gebied het besluit genomen om al of niet voedsel te gaan zoeken na een zorgvuldige en toch snelle afweging van de inspanning die dat kost en de energie die het opbrengt.
2. Anticipatie processen. Klokken maken dat wij anticiperen op mogelijke gebeurtenissen, wij krijgen trek, wij denken aan liefde en, minder zichtbaar, we anticiperen op gevaar. Juist dit laatste vraagt vaak veel fysieke actie. Dieren die verschillend reageren op cocaïne, vertonen ook permanent verschillend gedrag. Het naar buiten gerichte type knaagt constant meer dan het andere voorzichtiger type en oefent waarschijnlijk op deze wijze zijn gevechtsinstrumentarium. De anticipatie betreft dus niet alleen de hersenen maar veel andere processen in het lichaam.
3. Lange en hele langetermijnprocessen. Er is veel onderzoek gedaan naar de verhouding ontwikkeling van verslaving en stress. Onder invloed van stress ontwikkelen receptoren zich voor langere tijd anders dan zonder stress het geval zou zijn geweest. Ook het nageslacht kan worden beïnvloed.
terug

Drugsgebruik

Maar, minder gewoon, is dat de middelen kunnen worden genomen
· op een verkeerd moment en/of in de verkeerde doses
Het lichaam krijgt dan een verkeerd signaal, bij voorbeeld van opiaten het signaal ‘goh een leuke partner’ en vormt een op verliefdheid lijkende binding met elementen uit de omgeving, b.v. een criminele setting. Of het lichaam krijgt bij nicotine het signaal ‘er is meer dan voldoende eten voor energieke daden’, op den duur raakt het ingesteld op een grotere voedseltoevoer. Of bij cocaïne, je hoeft er niets voor te doen om je de held te voelen.
· ter verdringing van de gewone processen
Een stap verder is dan weer dat de gewone processen worden vervangen door de middelen. Er ontstaat een binding louter aan het middel. Wanneer men het middel mist, treden onthoudingsprocessen in werking die eigenlijk bedoeld zijn ons drivesysteem op orde te krijgen. Zolang we de middelen gebruiken kan een systeem werken zonder de bijpassende activiteit: met amfetaminen hoef je niet te vluchten als je (in stress situaties) onrust voelt. Je krijgt een zekere kick alsof je adekwaat vlucht. Maar als je daarna stopt met gebruik en gedrag, kan je het lichaam niet meer geven waar het op is ingesteld geraakt.
· verschuiving tussen lichaamssystemen
De bovengenoemde drives zijn allemaal millennialang noodzakelijk geweest voor het eigen leven en het voortbestaan van de soort. Afhankelijk van de omgevingsmogelijkheden kreeg daarbinnen de ene drive soms wat meer ruimte dan de andere, zo zijn de bonobo’s veel met liefde bezig en de chimpansees met vechten. Aangezien de drugs als een switch werken, kan het ene systeem het andere uitschakelen, nooit permanent maar wel tijdelijk. Als het ene systeem niet goed functioneert, b.v. iemand heeft zijn partner verloren, dan kan men het verdriet via veel eten (het voedingssysteem bezig houden) wegduwen. Op de lange duur kan de verhouding tussen de systemen verschuiven. Meestal is dit niet functioneel, aangezien wij niet zijn ingesteld op dergelijke verschuivingen.
· door mensen met ongewone hersenen
Sommige mensen lijken baat te hebben bij specifieke stoffen, wanneer de gewone processen niet optimaal werken. Zo gaan opiaten psychoses tegen. Dit verklaart waarom mensen die aanleg hebben om psychoses te ontwikkelen deze middelen soms als zelfmedicatie gebruiken. Te grote onrust of juist angst wordt bestreden met ritalin, een soort amfetamine.
terug

Verslaving is een langetermijnproces

Ook al kun je snel verslaafd raken, de verslaving blijft lang in het lichaam bestaan. Het kan zijn in de vorm van stimuli die de zucht en de emoties die daarbij horen kunnen oproepen en/of door veranderd functioneren van endocriene processen. Het vraagt tijd om deze aanpassingen weer terug te draaien. Soms blijkt dit ondanks serieuze en verwoede pogingen helemaal niet meer te lukken. Als regelmatig nicotinegebruik heeft geleid tot een aanleg om dikker te worden (er zijn voedselzuchtige receptoren gevormd) dan de gebruiker aanvankelijk was, dan kost dat enige tijd voor het lichaam hiervan te herstellen bij het staken van het gebruik. De ervaring is dat het zo’n 6 maanden kost. Ook de onthoudingsverschijnselen van opiaten, die je kunt vergelijken met de eerste fase in liefdesverdriet, en het vervolg in de vorm van craving, kunnen worden gezien als een proces naar een nieuwe aanpassing. Zoals vaak bij verslaving verlopen deze processen grotendeels onbewust voor de gebruiker via aanpassingen van het zenuwstelsel. Ieder type drug kent zijn eigen herstelperiode. Niet altijd is het lichaam in staat een oplossing te vinden; de uitkomst kan ook een psychiatrische aandoening zijn. Voor de hand ligt dat intensiever gebruik leidt tot moeilijker staken.
terug

Invloed van drugs op de ontwikkeling van emotionele systemen

Voor het bestaan en voortbestaan van de soort staan de drivesystemen en hun wijze van ontwikkelen in relatie met de buitenwereld centraal. Soorten hebben verschillende systemen hiervoor ontwikkeld die zijn vastgelegd in genen. Binnen soorten ontwikkelen individuen eigen variaties van deze systemen. Per individu volgen we deels een vastgelegd patroon; daarnaast kunnen er verschillen ontstaan onder invloed van ervaringen en bij mensen het vermogen zelf bewust of onbewust allerlei variaties te verzinnen. Je ziet dat alle systemen bij mensen een vermogen hebben zich tijdens het leven aan te passen. Soms worden de aanpassingen aan het nageslacht doorgegeven middels een aan-uitsysteem van onze genen (epigenese). Met behulp van drugs kunnen we deze processen bestuderen. Het is mijns inziens beslist noodzakelijk dit systematisch te gaan doen, aangezien we veel van deze belangrijke stoffen op ongecontroleerde wijze binnen krijgen. Het is daarom van belang de effecten op onszelf en ons nageslacht in iedere fase van de ontwikkeling (dus zowel in de verschillende ontwikkelingsfasen voor de geboorte als daarna) goed te bestuderen.
terug

Over de auteur
Inspiratiebronnen
Verantwoording
Methode
Onderzoeksvoorstellen

Opmerkingen of aanvullingen?
Contact